फाईल तस्विर
रोल्पाको साविक उवा गाविस (हालको थवाङ) मा जन्मिएकी दिलकुमारी रोका मगर माओवादी सशस्त्र युद्धका क्रममा झण्डै १० वर्ष भूमिगत भइन् । माओवादी शान्ति प्रक्रियामा आएपछि उनी पनि सार्वजनिक भइन्, तर कामविहीन पनि ।
रोल्पाकै तुलाराम घर्तीसँग विवाह गरेकी उनलाई पार्टीले भूमिगतकालमा पाल्पाको तिनाउ गाउपालिका–३ दोभानमा खटाएको थियो । खुला राजनीतिमा आएको करिव ५ वर्षपछि उनले फेरि दोभान रोजिन्, च्याउ खेतीका लागि ।
गाउँका महिलालाई च्याउ खेतीमा आवद्ध गराएर उनीहरुको आयआर्जन बृद्धि गराएकाले गाउंपालिका र कृषि ज्ञान केन्द्रले हरेक वर्ष अनुदान दिने गरेको दिलकुमारीले बताइन् । उनकै अगुवाइले अहिले भूतखोलादेखि लामेदमारसम्मको क्षेत्र अर्गानिक च्याउ पकेट क्षेत्र बनेको छ । च्याउ खेतीलाई अझै विस्तार गर्ने उद्देश्यले उनले आफ्नै नेतृत्वमा साना किसान कृषि सहकारी संस्था स्थापना गरेर ३०० बढी महिलालाई आवद्ध समेत गराएकी छन् ।
उत्पादित च्याउका लागि बजारको खासै समस्या छैन । २१० देखि २२० रुपैयाँ प्रतिकेजी थोक मूल्यमा गाउँबाटै च्याउ विक्री हुने गरेको उनले बताइन् ।
राजनीतिसँगै च्याउ खेतीमा जमेकी दिलकुमारीले ‘ग्रामीण जीवनमा महिलाको सिर्जनशीलता’ शीर्षकको अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार प्राप्त गरेकी छन् । गाउँका महिलाहरुलाई सामूहिक च्याउ खेतीमा उत्प्रेरित गरेर नमूना काम गरेवापत वुमन वल्र्ड समिट फाउन्डेसन, जेनेभाले दिलकुमारीलाई एक हजार डलरको पुरस्कार प्रदान गरेको हो । ग्रामीण क्षेत्रमा नमूना काम गर्ने विश्वका १० जना महिलालाई हरेक वर्ष यो पुरस्कार प्रदान गर्ने गरिएको छ ।
आफूले पाएको एक हजार डलर पुरस्कार रकम गाउँका गरीब महिलाको उत्थानमा खर्च गर्ने दिलकुमारीको योजना छ । त्यसका लागि आफ्नै नाममा प्रतिष्ठान स्थापना गर्ने सोच बनाएको भन्दै उनले भनिन्, ‘पुरस्कारको रकम वाहेक च्याउ खेतीबाट हुने आम्दानीको १० प्रतिशत रकम पनि प्रतिष्ठानमा जम्मा गर्दै जान्छु । र, गाउँमा पैसाको अभावमा सानोतिनो कृषि कर्म गर्न नसक्ने महिलाका लागि सहयोग गर्ने मेरो लक्ष्य छ ।’
गएको स्थानीय तह निर्वाचनमा माओवादी केन्द्रबाट गाउपालिका उपाध्यक्ष उम्मेदवार बनेकी उनी भन्छन्, ‘राजनीतिसँगै महिलालाई उद्यमशील बनाउने लक्ष्य छ ।’
