अढाई वर्ष बित्दा पनि भएन चक्रपथकै ‘साइट क्लियर

द्वारा प्रकाशित गरिएको हो |
२०७७ पुष २६, आईतवार प्रकाशित
अनुमानित पढ्ने समय : 3 मिनेट
फाईल तस्विर

काठमाडौं मुख्य सडकमार्ग चक्रपथको चक्रपथको कलंकी-महाराजगञ्ज-धोबीखोला खण्ड विस्तारको प्रक्रिया सुरु भएको अढाई वर्ष बढी भयो । चक्रपथ विस्तार आयोजनाले २०७५ जेठ १४ गते सार्वजनिक सूचना जारी गर्दै यो खण्डमा सडक सीमा अतिक्रण गरेर बनाइएका संरचना हटाउन निर्देशन दिएको थियो । तर, अझैसम्म यो खण्डको निर्माणस्थल काम थाल्न योग्य (साइट क्लियर) भएको छैन ।

यो ११.६ किलोमिटरको खण्डलाई चीन सरकारले ८ लेनमा विस्तार गरिदिने योजना छ । तर, साइट क्लियरमा नै तीन वर्ष पुग्न लाग्दा पनि अझै अन्योलहरु सकिएका छैनन् ।

चीनले यो खण्डमा साइट क्लियर नभई निर्माण कम्पनी परिचालन नगर्ने निर्णय नै जानकारी गराएको छ । तर, सडक विभाग अझै पनि अनेकन प्रक्रिया र विवादमा रुमल्लिएर बसेको छ ।

सरकारले गत वर्ष नै यो खण्डको सडक सीमा ३१/३१ मिटर कायम गर्न आवश्यक पर्ने जग्गा अधिग्रहणका लागि स्वीकृति प्रदान गरेपनि अझै मुआब्जा वितरण सुरु भएको छैन ।

विवाद र प्रक्रियाले अलमल

सडक विभागका महानिर्देशक केशवकुमार शर्माका अनुसार यो खण्डमा रुख पोल र संरचनाहरु हटाउने काम लगभग सकिएको छ । गोगंबुको आकाशे पुल पनि हटाइएको छ । अन्य अस्थायी संरचना पनि हटाइसकिएको छ । तर, यो खण्डमा रहेका विभिन्न स्थानमा रहेका निजी घरजग्गा, चैत्य लगायतका संरचनाहरुबारे विवाद छ ।

सडक विस्तारका क्रममा स्वयम्भू क्षेत्रभित्रका केही संरचना हटाउनपर्ने भएपछि विवाद भएको छ । सडक विभाग र काठमाडौं महानगरपालिकाले स्वयम्भू क्षेत्रको सीमा छुट्याउने स्तम्भ, हातले घुमाउने माने, हजार मूर्तिसहतिको स्तुप -साङ्गेे तोङ्कु) भत्काउने तयारी गरेपछि स्थानीयले विरोध थालेका थिए ।

सम्पदा प्रेमीहरुले ‘विश्वसम्पदा क्षेत्र अतिक्रमण गर्ने योजना’ भनेपछि भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्री बसन्त नेम्वाङले पुरानो योजनाअनुसार काम नगर्ने आश्वासन दिएका छन् । तर, विवादित सो क्षेत्रमा चक्रपथ विस्तार कसरी गर्ने भन्ने निर्णय भएको छैन ।

सडक विभाग अन्तरगतको चक्रपथ विस्तार आयोजनाका अनुसार चक्रपथबाट दायाँ-बायाँ ३१-३१ मिटर सडकको ‘राइट अफ वे’ हो । विभागले २०३१/०३२ सालमै चक्रपथको दुबैतर्फ २५-२५ मिटरको ‘राइट अफ वे’ तोकेको थियो ।

२०४८ सालमा सरकारले मुख्य सडकमा थप ६ मिटरको ‘सेट ब्याक’ पनि तोक्यो । सेट ब्याक क्षेत्रभित्र संरचना बनाउन निषेध गरिएको थियो । तर, ०५६/५७ सालपछि स्वयम्भू डाँडातर्फको भागमा सडक क्षेत्रभित्र विभिन्न धार्मिक संरचना थपिएको विभागको दाबी छ ।

त्यसक्रममा हजार बुद्धसहितको ७५ फिट अग्लो नमूना बौधि चैत्य बनेको दावी विभागको छ । सडक विभागसँग छलफल नगरी ती संरचना बनाइएकोले अहिले समस्या भएको विभागका अधिकारीहरु बताउँछन् ।

पहिलो २५ मिटरलाई आधार मान्दा सो संरचनाले १.१५ मिटर सडक क्षेत्रमा परेको देखिन्छ । त्यसमा ६ मिटर सेट ब्याक जोड्ने हो ७.८५ मिटरभित्रका संरचना भत्काउनुपर्छ । सडक विभागले अतिक्रमित क्षेत्र मानेर ७.८५ मिटर नै खाली गर्न खोजेको छ । ७.८५ मिटर खाली पार्दा हजार मूर्तिसहितको स्तुप पुरै हटाउनुपर्छ । स्वम्यभू डाँडाको अर्को साइडमा पनि विवाद छ । त्यहाँ बनाइएको गुम्बाको पर्खालले ३१ मिटरभित्र १ं.५ मिटर मिचेको छ ।

सरकारले स्वयम्भू क्षेत्रको विवाद समाधान गर्न काठमाडौं महानगरपालिकाको साथ खोजेको छ । तर, सम्पदाप्रेमी र स्थानीयबासीले ‘स्वयम्भू विश्वसम्पदा क्षेत्र बचाऔं अभियान’ नै गठन गरेर आन्दोलित भएपछि सरकार पछि हटेको छ ।

अभियानका संयोजक आचार्य नुर्बु शेर्पा युनेस्कोले विश्व सम्पदा क्षेत्र भनेर तोकेको सीमाभित्रका संरचना हटाएर सडक विस्तार गर्न नहुने र यसो गर्दा स्वयम्भू विश्व सम्पदा क्षेत्रबाट बाहिरिने जोखिम हने बताउँछन् ।

२०५७ सालमा पुरातत्व विभागसहित विभिन्न सरकारी निकायसँग अनुमति लिएरै यि संरचना बनाइएको अभियान्ताको दावी छ ।
चक्रपथको दोस्रो खण्ड विस्तारका लागि ९८ प्रतिशत ‘साइट क्लियर’ भए पनि बाँकी क्षेत्रमा विवाद सल्टाउन गाह्रो भएको आयोजनाले बताएको छ ।

यी सबै काम सकिएपछि चिनियाँ अधिकारीलाई काम अघि बढाउन औपचारिक आग्रह गर्ने योजना रहेको सडक विभाग छ ।
‘गोंगबुसम्मको साइट खाली भएपछि चीनले काम थाल्छ भन्ने अपेक्षा गरेका छौं,’ महानिर्देशक शर्मा भन्छन् ।

हालसम्म चक्रपथको डिजाइन पनि नआईसकेको र आएपछि उपयुक्त परिमार्जनसहित पारित गरेर काम अघि बढाइने आयोजनाका अधिकारीहरु बताउँछन् । यसअघि कलंकी-कोटेश्वर खण्डको डिजाइनमा भएको जस्तो त्रुटि यसमा नदोहोराउने विभागले बताउँदै आएको छ । चक्रपथ सहरी सडक भएपनि राजमार्गको शैलीमा अव्यवहारिक ढंगले बनाएको भन्दै सर्वत्र आलोचना भएको थियो ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस

सम्बन्धित समाचार

ताजा समाचार

लोकप्रिय

सामबेद अनलाइन बिसेष

चुरा हरियो खै कस्को माया जालमा परियो

चुरा हरियो खै कस्को माया जालमा परियो

२०७७ पुष २४, शुक्रबार वजारमा नयाँ गीत चुरा हरियो आएको छ । राजु परियार र विनु विश्वकर्माको स्वर रहेको गीतको शब्द सरोज आचार्य क्षेत्रीको रहेको..